11. útgáfa
Read in English    
2. febrúar 2021




Flokkar
Höfundar
  • Elinóra Guðmundsdóttir
  • Eva Sigurðardóttir
  • Berglind Brá Jóhannsdóttir
  • Gyða Guðmundsdóttir
  • Steinunn Ólína Hafliðadóttir
  • Tinna Eik Rakelardóttir
  • Alda Lilja
  • Aldís Amah Hamilton
  • Alex Louka
  • Alexandra Steinþórsdóttir
  • Allsber
  • Alma Dóra Ríkarðsdóttir
  • Anna Helga Guðmundsdóttir
  • Anna Kristín Shumeeva
  • Anna Margrét Árnadóttir
  • Anna Stína Eyjólfsdóttir
  • Ármann Garðar Teitsson, Derek T. Allen og Jonathan Wood
  • Ásbjörn Erlingsson
  • Ásgerður Heimisdóttir
  • Áslaug Vanessa Ólafsdóttir
  • Áslaug Ýr Hjartardóttir
  • Bergrún Adda Pálsdóttir
  • Bergrún Andradóttir
  • Birgitta Þórey Rúnarsdóttir
  • Bjargey Ólafsdóttir
  • Brynhildur Yrsa Valkyrja
  • Carmen og Neyta
  • Chanel Björk Sturludóttir
  • Daisy Wakefield
  • Derek T. Allen
  • Díana Katrín Þorsteinsdóttir
  • Díana Sjöfn Jóhannsdóttir
  • Donna Cruz
  • Elísabet Brynjarsdóttir
  • Elísabet Dröfn Kristjánsdóttir
  • Elísabet Rún
  • Embla Guðrúnar Ágústsdóttir
  • Eva Huld
  • Eva Lín Vilhjálmsdóttir
  • Eva Örk Árnadóttir Hafstein
  • Eydís Blöndal
  • Eyja Orradóttir
  • Fidas Pinto
  • Flokk till you drop
  • Freyja Haraldsdóttir
  • Glóey Þóra Eyjólfsdóttir
  • Guðrún Svavarsdóttir
  • Gunnhildur Þórðardóttir
  • Halla Birgisdóttir
  • Halla Birgisdóttir, Viktoría Birgisdóttir og Gróa Rán Birgisdóttir
  • Harpa Rún Kristjánsdóttir
  • Heiða Vigdís Sigfúsdóttir
  • Heiðdís Buzgò
  • Heiðrún Bjarnadóttir
  • Helga Lind Mar
  • Herdís Hlíf Þorvaldsdóttir
  • Hjördís Lára Hlíðberg
  • Hólmfríður María Bjarnardóttir
  • Hulda Sif Ásmundsdóttir
  • Indíana Rós
  • Inga Björk Margrétar Bjarnadóttir
  • Inga Hrönn Sigrúnardóttir
  • Ingibjörg Ruth Gulin
  • Io Alexa Sivertsen
  • Iona Sjöfn
  • Íris Ösp Sveinbjörnsdóttir
  • Isabel Alejandra Díaz
  • Ísold Halldórudóttir
  • Joav Devi
  • Johanna Van Schalkwyk
  • Jóna Kristjana Hólmgeirsdóttir
  • Jóna Þórey Pétursdóttir
  • Jonathan Wood og Nökkvi A.R. Jónsson
  • Karitas Mörtudóttir Bjarkadóttir
  • Karitas Sigvalda
  • Klara Óðinsdóttir
  • Klara Rosatti
  • Kona er nefnd
  • Kristín Hulda Gísladóttir
  • Kristrún Ásta Arnfinnsdóttir
  • Lára Kristín Sturludóttir
  • Lára Sigurðardóttir
  • Lilja Björk Jökulsdóttir
  • Linni / Pauline Kwast
  • Magnea Þuríður
  • Margeir Haraldsson
  • María Ólafsdóttir
  • Mars Proppé
  • Miriam Petra
  • Nadine Gaurino
  • Natan Jónsson
  • Nichole Leigh Mosty
  • Ólöf Rún Benediktsdóttir
  • Perla Hafþórsdóttir
  • Ragnar Freyr
  • Ragnhildur Þrastardóttir
  • Rebekka Sif Stefánsdóttir
  • Rouley
  • Sanna Magdalena Mörtudóttir
  • Sara Höskuldsdóttir
  • Sara Mansour
  • Sarkany
  • Sema Erla Serdar
  • Sigrún Alua Ásgeirsdóttir
  • Sigrún Björnsdóttir
  • Sigrún Skaftadóttir
  • Sigurbjörg Björnsdóttir
  • Silja Björk
  • Silla Berg
  • Sjöfn Hauksdóttir
  • Sóla Þorsteinsdóttir
  • Sóley Hafsteinsdóttir
  • Sóley Tómasdóttir
  • Sólveig Daðadóttir
  • Stefanía dóttir Páls
  • Stefanía Emils
  • Steinunn Ása Sigurðardóttir
  • Steinunn Bragadóttir
  • Steinunn Radha
  • Sunna Ben
  • Sunneva Kristín Sigurðardóttir
  • Sylvía Jónsdóttir
  • Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
  • Tayla Hassan
  • Theodóra Listalín
  • Tinna Haraldsdóttir
  • Una Hallgrímsdóttir
  • Ungar Athafnakonur / UAK
  • Valgerður Valur Hirst Baldurs
  • Vigdís Hafliðadóttir
  • Viktoría Birgisdóttir
  • William Divinagracia
  • Wincie Jóhannsdóttir
  • Ylfa Dögg Árnadóttir
  • Þorsteinn V. Einarsson
  • Þuríður Anna Sigurðardóttir






  • Á undanförnum árum hefur hinseginfræðsla fyrir unglingastig orðið að föstum lið í skólastarfi. Þetta er gífurlega mikilvægur liður í því að stuðla að jafnrétti og umburðarlyndi í garð þeirra sem ekki falla inn í hið samfélagslega norm. En hvers vegna er það að hinseginfræðsla virðist bæði byrja og enda á unglingastiginu? Yngri börn skilja meira en við gerum okkur grein fyrir og það er ekki síður mikilvægt að við höldum áfram að læra eftir því sem við eldumst og þroskumst. Hvers vegna er fólki sem stefnir á að vinna náið með stórum og fjölbreyttum hópi fólks ekki gert skylt að læra grunninn í hinseginfræðum og jafnréttisfræðslu almennt?

    Það eru tvö kerfi sem hinsegin fólk, líkt og allt fólk, þarf að eiga í miklum samskiptum við; það er skólakerfið og heilbrigðiskerfið. Ég vil því setja þessi tvö kerfi og það nám sem þeim fylgir í miðpunkt þessarar greinar, en lengi hefur verið talað fyrir því að hinseginfræðsla sé gerð að skyldu á þessum tveimur sviðum.

    Það er mikilvægt að fagfólk sé upplýst um fjölbreytta flóru samfélagsins og að það temji sér rétt og faglegt mál sem gerir ekki ráð fyrir að allt fólk sé ekki hinsegin. En hvaða áhrif hefur það að skóla- og heilbrigðisstarfsfólk geri ráð fyrir kynhneigð, kynvitund eða kyneinkennum fólks á hinsegin fólk?

    Skólaárið 2016–2017 sendu Samtökin ‘78 út könnun á líðan hinsegin ungmenna í skólum. Könnunin sýndi að um þriðjungur hinsegin ungmenna upplifðu óöryggi í skólanum vegna kynhneigðar sinnar. Könnunin sýndi jafnframt fram á hversu mikil áhrif kennarar og starfsfólk skólans höfðu á upplifun og líðan þessara ungmenna. Þegar nemendur voru spurð um fjölda starfsfólks sem væri styðjandi við hinsegin samfélagið gat yfirgnæfandi meirihluti, 97%, nefnt að minnsta kosti eina manneskju af starfsfólki skólans. Þar af voru 82% sem töldu að fleiri en sex starfsmenn væru styðjandi við hinseginleika. Þau hinsegin ungmenni sem fundu fyrir stuðningi og jákvæðni kennara og starfsfólks í garð hinsegin samfélagsins voru meðal annars líklegri til þess að finnast þau tilheyra skólasamfélaginu og voru síður líkleg til þess að vera fjarverandi vegna óöryggis og vanlíðan. 

    Því miður fundu ekki allir þátttakendur fyrir stuðningi starfsfólks skólanna en rúm 3% sögðu að ekkert starfsfólk innan skólans væri styðjandi við hinsegin fólk. Einnig sögðu 28% þátttakenda að þau hefðu einhvern tímann heyrt fordómafull ummæli í garð hinsegin fólks frá starfsfólki, 45,8% sögðu að starfsfólk gripi aldrei inn í aðstæður, væru niðrandi ummæli um hinsegin fólk sögð í þeirra viðurvist og 43,6% nemenda sögðust aldrei tilkynna áreitni eða ofbeldi til skólans.

    Þar sem styðjandi starfsfólk var færra en 10 og starfsfólk steig ekki inn í þegar um hinseginfóbísk ummæli var að ræða voru nemendur mun líklegri til þess að vera fjarverandi úr skóla vegna óöryggis.






    [Myndin hér að ofan, Gleðigatan eftir Elísabetu Rún, er fáanleg hér á Uppskeru listamarkaði.]





    Engar formlegar kannanir hafa verið gerðar á upplifun hinsegin fólks innan heilbrigðiskerfisins en það væri vert að skoða. Hins vegar skjóta ýmsar sögur upp kollinum af óviðeigandi ummælum og óþægilegum samskiptum við heilbrigðisstarfsfólk. Miklar lagalegar umbætur hafa átt sér stað innan heilbrigðiskerfisins á síðustu árum í málum trans og intersex fólks. Lög um kynrænt sjálfræði voru loksins lögfest í júní 2019 og ákvæði um vernd og líkamlega friðhelgi intersex barna bættist við í desember 2020. Þetta eru risastór og mikilvæg skref í átt að réttlátara samfélagi en þó að lagalegi þátturinn sé tryggður þá þarf líka að tryggja að menntun heilbrigðisstarfsfólks taki á jafnrétti og fjölbreytileika. Innan heilbrigðiskerfisins virðist oftast nær gengið út frá því að einstaklingar séu gagnkynhneigðir, sís og markkynja (e. dyadic). Slíkur hugsunarháttur hefur oft komið skjólstæðingum sem og heilbrigðisstarfsfólki í afar óþægilega stöðu. Fólk í samkynja samböndum þarf trekk í trekk að útskýra sjálft sig fyrir fagaðilum, nokkrar sögur eru til af trans einstaklingum sem hafa þurft að eyða sínum læknistímum í að uppfræða fagfólk um sinn reynsluheim, enn mega karlar sem sofa hjá körlum ekki gefa blóð, og fyrir ekki svo löngu birti sálfræðingur greinar í íslenskum fjölmiðli, uppfullar af rangfærslum og úreltum kenningum um trans fólk.

    Framkoma fagfólks í garð jaðarsettra hópa hefur bein áhrif á það hvernig fólk innan þeirra upplifir þjónustuna. Neikvæð reynsla af kerfinu fælir fólk í burtu og getur slíkt haft mjög alvarleg áhrif á líðan og heilsu fólks.

    Það skiptir því öllu máli að það fólk sem vinnur í heilbrigðiskerfinu, skólum og almennt náið með fólki sé vel að sér í hinsegin málum og sýni stuðning sinn í verki. Margir stúdentar á heilbrigðis- og menntavísindasviði láta hinsegin mál sig varða og leggja sig fram við að afla sér upplýsingar sjálf þegar námsefni skortir og halda ótrauð áfram að tala fyrir því að gera hinsegin- og jafnréttisfræðslu að skyldufagi. Þó nokkuð hefur aukist af valáföngum sem taka á jaðarsettum hópum og fjölbreytileika, sem er virkilega gott að sjá og vonandi mun sú þróun halda áfram og skila sér loks inn í skylduáfanga.



    — — —

    Valgerður Valur Hirst Baldurs, forseti Q – félags hinsegin stúdenta
    queer@queer.is
    www.facebook.com/Qfelag














    Taktu þátt í að halda Flóru starfandi. Með því að styrkja Flóru útgáfu eflir þú jafnrétti og fjölbreytni í íslenskum fjölmiðlum, styður við nýsköpun kvenna ásamt því að verða hluti af okkar sívaxandi samfélagi.




    ** Kíktu við á Uppskeru, listamarkaðinn okkar **



















    Mikilvægi hinseginfræðslu